logo twoja czestochowa.pl
Informacje z Częstochowy i okolic
Dzisiaj jest: 25.11.2017
Imieniny: Erazma, Katarzyny
Częstochowa od 6°C do 11°C
[30.07.2013]

KARTKI Z HISTORII CZĘSTOCHOWY [8] - Wspomnienie: Antoni Kazimierz Zębik (1914–2009), ps. Biegły

O Częstochowie

Antoni Zębik urodził się 13 stycznia 1914 r. w Częstochowie. W 1938 r. wstąpił do Polskiego Związku Krótkofalowców. Otrzymał licencję nr 273 i znak wywoławczy SP1ZA. Przed wojną odbył służbę wojskową w  radiokompanii telegraficznej 7 Dywizji Piechoty w Częstochowie.

Zmobilizowany w sierpniu 1939 r. służył jako dowódca radiostacji 7 Dywizji Piechoty. Tę radiostację o znaku wywoławczym SP2KL sam skonstruował. Niestety, nie brała udziału w działaniach wojennych, ponieważ była przystosowana do pracy stacjonarnej.

Na początku kampanii wrześniowej otrzymał rozkaz zniszczenia zdeponowanych amatorskich przedwojennych radiostacji krótkofalowców, przechowywanych przez nasze władze na poczcie w Częstochowie. W tym czasie rozpoczęły się już walki z Niemcami. Antoni Zębik wziął kilku żołnierzy, motocykle, materiały wybuchowe i pojechał na pocztę przy ul. Kopernika, róg Śląskiej. Na miejscu okazało się, że rozkaz będzie trudno wykonać. Przebywał tam tłum ludzi, którzy schronili się w oczekiwaniu dalszych wydarzeń. Byli w całym gmachu poczty, wszędzie, w każdym jej zakątku, nawet tam nocowali. Tego rozkazu po prostu nie mógł wykonać, bo ani nie było jak tych radiostacji usunąć, jak przewieźć, ani tych ludzi gdzie usunąć. Wymontował więc ze stacji wszystkie najważniejsze elementy (lampy, kwarce itd.) i przewiózł je do domu rodziców w  Częstochowie. Powierzył je matce jako rzecz społeczną, państwową, którą trzeba przechować przez wojenną zawieruchę. Antoni Zębik bał się złożyć meldunek swojemu dowódcy. W końcu nie wykonał rozkazu i groził mu za to sąd wojenny.  Ale dowódca powiedział tylko: "Dobrze zrobiłeś"… W końcu cały ten sprzęt został unieruchomiony i nie mógł być przez wroga wykorzystany.

Kiedy oddziały polskie zostały rozbite, Zębik dostał się do niewoli. Udało mu się zbiec. Nie mogąc powrócić do domu, zatrzymał się w miejscowości Nowa Wieś i powiadomił żonę, gdzie się znajduje. Kiedy żona przyjechała do niego, dowiedział się, że Gestapo, które wkroczyło zaraz za armią niemiecką, przeprowadziło rewizje u wszystkich krótkofalowców.

Dopiero pod koniec 1939 roku odważył się wrócić do domu. Wtedy właśnie urodził mu się syn. Z tego też okresu pochodzą jego pierwsze kontakty z konspiracją.  Przyjaciel Zębika, Jan Guziuk ps. Orlicz, z którym uczęszczał do szkoły, poinformował go, że powstaje konspiracyjna organizacja wojskowa o dużym zasięgu. Chodziło o Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), ale na początku był to Związek Wojskowych Zawodowych. Po złożeniu przysięgi Zębik obrał pseudonim Biegły.

Część uratowanego radiowego sprzętu m.in. wydobytego z ustępu, gdzie w czasie jego nieobecności został wrzucony w obawie przed rewizją, schował na swoim strychu. Posiadanie tego sprzętu nie dawało mu spokoju, ciągle myślał, jak go wykorzystać dla konspiracji. To, co posiadał, nie wystarczało, aby skonstruować radiostację. Nawiązał więc kontakt z kolegami krótkofalowcami z Warszawy i dzięki nim mógł uzyskać wiele potrzebnych elementów. Chcąc mieć jakieś oficjalne zatrudnienie, czego wymagali Niemcy, założył zakład elektroinstalacyjny. I choć zakład ten nigdy żadnej instalacji nie wykonał, to Antoni Zębik miał dokument o zatrudnieniu.

Sprzęt radiowy gromadził przez około trzy lata, głównie z Warszawy. Drobny sprzęt dało się łatwiej ukryć, gorzej było z większymi podzespołami. W tym celu zbudował kuchenkę elektryczną, porządną, na trzy fajerki. Zaprzyjaźniony sklep w Warszawie wystawił mu rachunek na zakup, który służył jako przepustka. W kuchence była specjalna skrytka, w której można było schować niektóre elementy. Kuchenka jako schowek jeździła również do Warszawy, wtedy „zakupiona” była w Częstochowie.

W styczniu 1943 r. dowódca inspektoratu „Ura” (czyli 7 Dywizji Piechoty AK), gdzie Zębik był oficerem ds. technicznych i koordynatorem łączności, zwołał naradę; na niej Biegły przedstawił propozycję zbudowania radiostacji fonicznej. Propozycja została przez Komendę Główną AK przyjęta z zadowoleniem. Antoni Zębik przekazał przez szefa referatu budowy sprzętu łączności radiowej w KG AK Czesława Brodziaka ps. Adler projekt radiostacji do KG. Po zatwierdzeniu projektu przystąpił do budowy radiostacji na strychu domku wynajętym u byłego kolarskiego mistrza Polski Bolesława Drożdża, który był mechanikiem i w czasie wojny prowadził warsztat naprawy rowerów. Drożdż chętnie pomagał Zębikowi w niektórych pracach z zakresu mechaniki.

Prace nad budową radiostacji były objęte wielką tajemnicą, nawet Drożdż nie wiedział, nad czym pracuje - gdy się dowiedział, radiostacja była już prawie gotowa. Prowadzono je tylko nocami, trwały od połowy kwietnia do 15 sierpnia 1943 r. Próby pracy radiostacji wypadły pomyślnie i od 1 września 1943 r. stacja pracowała codziennie przez 15 minut (od 16.00 do 16.15).

Po próbach, jakie radiostacja przeszła, została ukryta i czekała na przetransportowanie jej do Warszawy. Była to  trudna operacja. Foniczna radiostacja, z modulatorem, z zasilaniem, to razem trzy spore skrzynie. Do Warszawy "Błyskawica" (taką nazwę miała radiostacja) dotarła przed samym powstaniem. Miała być radiostacją zapasową. Po utracie radiostacji skonstruowanej przez Oddział V sztabu Komendy Głównej AK, z "Błyskawicy" emitowane były od 8 sierpnia do 4 października, najpierw z gmachu PKO przy Świętokrzyskiej potem z innych miejsc, niezawodnie i bezawaryjnie komunikaty z walczącej Warszawy. Antoni Zębik także słuchał w Częstochowie swojej radiostacji.

Na początku listopada 1944 r. Antoni Zębik został aresztowany przez Gestapo, po śledztwie, w czasie którego do niczego się nie przyznawał, został wywieziony do obozu Gross-Rosen, a następnie do Mittelbau-Nordhausen i Bergen-Belsen. W kwietniu 1945 r. został uwolniony przez wojska angielskie. Po kilku miesiącach rekonwalescencji w wojskowym szpitalu powrócił do Polski.

W sierpniu 1945 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa m.in. za rozmowy o Katyniu. Kilka miesięcy spędził w więzieniu. Po zwolnieniu zamieszkał w Łodzi.

W 1946 roku był delegatem na zjazd założycielski Polskiego Związku Krótkofalowców, w 1947 uzyskał licencję i znak SP7LA. Po jakimś czasie władze PRL pozbawiły go licencji na 10 lat. Był prezesem w łódzkim PZK.

Antoni Zębik jako konstruktor, oprócz owianej legendą powstańczej radiostacji Błyskawica miał wiele innych własnych opracowań, zgłaszał patenty i tworzył prototypy  sprzętu i urządzeń łączności.

W roku 2004 odtworzył radiostację "Błyskawica" i podarował jej replikę do Muzeum Powstania Warszawskiego.

Antoni Kazimierz Zębik zmarł 1 lipca 2009 w wieku 95 lat. Pochowany został na cmentarzu na Rakowie w Częstochowie. Odznaczony był m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem AK oraz wieloma innymi medalami i odznaczeniami.

Por. Edward Szostak

Na zdjęciu - radiostacja "Błyskawica" odtworzona przez A. Zębika. Fot. Wikipedia

Sport
Marek Cieślak wraca do Włókniarza!
Umowa o współpracy AZS Częstochowa z Eco-Team AZS 2020 podpisana!
Więcej »
Imprezy w Częstochowie
Koncert - Stare Dobre Małżeństwo
12.02.2017
"Klimakterium 2 ..."
12.11.2016
Więcej imprez »
Ogłoszenia
[Dam prace] Spedytor Krajowy/Międzynarodowy
[Dam prace] Programista Java / Starszy Programista Java
[Dam prace] Osoba do wykładania asortymentu w Częstochowie /Merchandiser/
[Dam prace] OBSŁUGA KLIENTA W RESTAURACJI
[Sprzedam] Roznoszenie ulotek reklamowych
[Dam prace] Praca od zaraz
[Dam prace] Kierownik Restauracji - Częstochowa
[Szukam pracy] Koszenie traw, nieużytków, drzewek itp
[Sprzedam] SPRZEDAM SKLEP Z CZĘŚCIAMI SAMOCHODOWYMI !!!
[Dam prace] Kierowca C+E w fabryce Mercedesa w Niemczech
[Dam prace] Pracownik budowlany - NIEMCY
[Dam prace] Kelner-kelnerka - NIEMCY
[Dam prace] Monter wodno - kanalizacyjny - NIEMCY
[Dam prace] praca w hotelach
[Sprzedam] Sprzątanie po zmarłym zgonie
[Sprzedam] Suknia ślubna
[Sprzedam] Wózek Tako Jumper
[Dam prace] praca w restauracji
[Nieruchomości] Sprzedam mieszkanie
[Nieruchomości] Zgubiono legitymacje szkolną
[Dam prace] Praca w odszkodowaniach
[Szukam pracy] Korepetycje z TPL-u Częstochowa
[Nieruchomości] Sprzedam mieszkanie
[Sprzedam] Wózek Roan Marita głeboko-spacerowy
[Sprzedam] Sprzedam baleriny włoskiej firmy Bagatt
[Dam prace] OFERTA PRACY ! Duże zarobki !
[Kupie] KUPIE stare ordery,medale
[Szukam pracy] Licencjonowany doradca zawodowy
[Oddam] Ratujemy nóżkę Rayyana
[Sprzedam] Kostka granitowa,kamień murowy. Tanio!!!
[Sprzedam] Sprzedania Xperię mini pro
[Sprzedam] Sprzedam trampki converse
[Sprzedam] Sprzedam samochód
Zdrowie
Tylko jedna bramka padła w meczu Rakowa z Polonią Bytom
Bezpłatna kolonoskopia - przebadaj się !
Reklamy